اقتصاد.مدیریت زنجیره تامین

                 

     مدیریت زنجیره تامین
 

 چكیده:

 

امروزه به دلیل پیچیدگی روز افزون تکنولوژی و عدم توانایی یک سازمان در انجام

کلیه مراحل تدارک ، تولید و توزیع ، لازم است هر سازمان در یک زمینه تخصصی فعالیت

 خود را متمرکز نماید و برای هر یک از این سازمان ها مقرون به صرفه خواهد بود که از

محصول شرکت دیگری به عنوان مواداولیه یا نیمه ساخته خود استفاده نماید و در مقابل

 محصول خود را به دست سازمانی دیگر بسپارد تا در نهایت به دست مصرف کننده نهایی

برسد. به این ترتیب یک زنجیره تامین شکل می گیرددر این نگرش به جای اینکه یک سازمان

مجبور باشد که در تمام زمینه ها بهترین باشد ، می تواند از قابلیت سایر سازمان ها جهت بهبود

 قابلیت

 محوری خود و همچنین افزایش اثربخشی استفاده نماید. به این ترتیب همه سازمان های

 عضو زنجیره تامین از این همکاری متقابل بهره مند می شوند ، چرا که همه ، قابلیت

محوری خود را برای بالا بردن رضایت مشتری نهایی به اشتراک می گذارند . مدیریت زنجیره

 تامین و برنامه ریزی منابع سازمان به طور فزاینده ای در صنایع گوناگون در حال رشد هستندو

سازمانها را به سوی یکپارچه سازی برنامه های کاربردی کسب و کار سمت و سوق داده است.

سیستمهای برنامه ریزی منابع سازمان به سازمان ها کمک می کنند که وظایف متقابل مانند کنترل

 موجودی، تدارکات، توزیع، مالی و مدیریت پروژه را به صورت اتوماتیک و یکپارچه در آورند. از طریق

 به اشتراک گذاری اطلاعات، مدیریت زنجیره تامین طرفین زنجیره تامین را قادر می سازد که به صورت

 هماهنگ روابط بین مشتری و تامین کننده را تسهیل کنند و هزینه های مطالعه را پایین آورند. نتیجه

 این مطالعه در راستای توسعه سیستم های مدیریت زنجیره تامین و برنامه ریزی منابع سازمان و

 ضرورت حرکت صنعتی به سمت یکپارچه سازی آنها می باشد. . این مقاله سعى دارد تا با روشن

كردن مفاهیم اصلى مدیریت زنجیره تامین جایگاه آن را در توسعهفناورى اطلاعات به ویژه تجارت

الكترونیك تبیین كند.

 

مقدمه:

 

 

در رقابت‌هاى جهانى موجود در عصر حاضر، باید محصولات متنوع را با توجه به درخواست مشترى،

 در دسترس وى قرار داد. خواست مشترى بر كیفیت بالا و خدمت رسانى سریع، موجب افزایش فشار

هایى شده است كه قبلاً وجود نداشته است، در نتیجه شركت‌ها بیش از این نمى‌توانند به تنهایى

 از عهده تمامى كارها برآیند. در بازار رقابتى موجود، بنگاه‌هاى اقتصادى و تولیدى علاوه بر پرداختن

 به سازمان و منابع داخلى، خود را به مدیریت و نظارت بر منابع و اركان مرتبط خارج از سازمان نیازمند

 یافته‌اند. علت این امر در واقع دستیابى به مزیت یا مزایاى رقابتى با هدف كسب سهم بیشترى از

بازار است. بر این اساس، فعالیت‌هاى نظیر برنامه ریزى عرضه و تقاضا، تهیه مواد، تولید و برنامه ریزى

 محصول، خدمت نگهدارى كالا، كنترل موجودى، توزیع ، تحویل و خدمت به مشترى كه قبلا همگى

 در سطح شركت انجام مى شده اینك به سطح زنجیره عرضه انتقال پیدا كرده است. مسئله كلیدى

در یك زنجیره تامین، مدیریت و كنترل هماهنگ تمامى این فعالیت‌ها است. مدیریت زنجیره تامین

( SCM ) پدیده‌اى است كه این كار را به طریقى انجام مى‌دهد كه مشتریان بتوانند خدمت قابل

اطمینان و سریع را با محصولات با كیفیت در حداقل هزینه دریافت كنند.در حالت كلى زنجیره تامین از

دو یا چند سازمان تشكیل مى‌شود كه رسماً از یكدیگر جدا هستند و به وسیله جریان‌هاى مواد،

اطلاعات و جریان‌هاى مالى به یكدیگر مربوط مى‌شوند. این سازمان‌ها مى‌توانند بنگاه‌هایى باشند

كه مواد اولیه، قطعات، محصول نهایى و یا خدماتى چون توزیع، انبارش، عمده فروشى و خرده فروشى

 تولید مى‌كنند. حتى خود مصرف كننده نهایى را نیز مى‌توان یكى از این سازمان‌ها در نظر گرفت . 

 

تاریخچه مدیریت زنجیره تامین:

 

در دو دهه 60 و 70 میلادى، سازمان‌ها براى افزایش توان رقابتى خود تلاش مى‌كردند تا با استاندارد

سازى و بهبود فرایندهاى داخلى خود محصولى با كیفیت بهتر و هزینه كمتر تولید كنند. در آن زمان

تفكر غالب این بود كه مهندسى و طراحى قوى و نیز عملیات تولید منسجم و هماهنگ، پیش‌نیاز

دستیابى به خواسته‌هاى بازار و درنتیجه كسب سهم بازار بیشترى است. به همین دلیل سازمان‌ها

 تمام تلاش خود را بر افزایش كارایى معطوف مى‌كردند .در دهه 80 میلادى با افزایش تنوع در الگوهاى

 مورد انتظار مشتریان، سازمان‌ها به طور فزاینده اى به افزایش انعطاف پذیرش در خطوط تولید و

توسعه محصولات جدید براى ارضاى نیازهاى مشتریان علاقه مند شدند. در دهه 90 میلادى، به همراه

 بهبود در فرایندهاى تولید و به كارگیرى الگوهاى مهندسى مجدد، مدیران بسیارى از صنایع دریافتند

 كه براى ادامه حضور در بازار تنها بهبود فرایندهاى داخلى و انعطاف پذیرى در توانایى‌هاى شـــــركت

كافى نیست، بلكه تامین كنندگان قطعات و مواد نیز باید موادى با بهترین كیفیت و كمترین هزینه تولید

كنند و توزیع كنندگان محصولات نیز باید ارتباط نزدیكى با سیاست‌هاى توسعه بازار تولید كننده داشته

 باشند. با چنین نگرشى، رویكردهاى زنجیره تامین و مدیریت آن پا به عرصه وجود نهاد. از طرف دیگر

 با توسعه سریع فناورى اطلاعات در سال‌هاى اخیر و كاربرد وسیع آن در مدیریت زنجیره تامین،

 بسیارى از فعالیت‌هاى اساسى مدیریت زنجیره با روش‌هاى جدید درحال انجام است.

 

تعاریف مدیریت زنجیره تامین:

 

 

   تعاریف مختصر و جامعى كه مى توان از زنجیره تامین و مدیریت زنجیره تامین ارایه داد، عبارت‌اند از 

 : مدیریت زنجیره تامین( SCM ): مدیریت زنجیره تامین تلفیقی است از هنر و علم که در جهت بهبود

دسترسی به مواد اولیه , ساخت محصولات و یا خدمات و انتقال آن به مشتری بکار میرد.     
زنجیره تامین: زنجیره تامین بر تمام فعالیت‌هاى مرتبط با جریان و تبدیل كالاها از مرحله ماده خام

(استخراج ) تا تحویل به مصرف كننده نهایى و نیز جریان‌هاى اطلاعاتى مرتبط با آنها مشتمل مى‌شود.

 به طور كلى، زنجیره تامین زنجیره‌اى است كه همه فعالیت‌هاى مرتبط با جریان كالا و تبدیل مواد،

 از مرحله تهیه ماده اولیه تا مرحله تحویل كالاى نهایى به مصرف كننده را شامل مى شود. درباره‌ى

جریان كالا دو جریان دیگر كه یكى جریان اطلاعات و دیگرى جریان منابع مالى و اعتبارات است نیز

حضور دارد.بنابراین براى بررسى یك سازمان منحصر به فرد در چارچوب این تعاریف، باید هر دو شبكه

تامین كنندگان و كانال‌هاى توزیع در نظر گرفته شوند. تعریف ارایه شده براى زنجیره تامین، موضوعات

مدیریت سیستم‌هاى اطلاعات، منبع‌یابى و تداركات، زمان‌بندى تولید، پردازش سفارشات، مدیریت

موجودى، انباردارى و خدمت به مشترى را در بر مى‌گیرد.براى مدیریت موثر زنجیره تامین ضرورى است

 كه تامین كنندگان و مشتریان با یكدیگر و در یك روش هماهنگ و با شراكت و ارتباطات اطلاعاتى و

گفت و گو با یكدیگر كار كنند. این امر یعنى جریان سریع اطلاعات در میان مشتریان و عرضه كنندگان،

مراكز توزیع و سیستم‌هاى حمل و نقل كه بعضى از شركت‌‌ها را قادر مى سازد كه زنجیره‌هاى عرضه

 بسیاركارایى را ایجاد كنند. عرضه‌كنندگان و مشتریان باید اهداف یكسان داشته باشند. عرضه‌كنندگان

 و مشتریان باید اعتماد متقابل داشته باشند. مشتریان در زمینه كیفیت محصولات و خدمات به تامین‌

كنندگان خود اعتماد مى‌كنند. علاوه بر آن عرضه‌كنندگان و مشتریان باید در طراحى زنجیره تامین براى

 دستیابى به اهداف مشترك‌ و تسهیل ارتباطات و جریان اطلاعات با یكدیگر شریك شوند.

 

 

    پنج بخش اصلی مدیریت زنجیره ای تامین عبارتند از:      

 

            

    1- برنامه :برنامه بخش استراتژيك مديريت زنجيره تامين است . مديريت همه منابعي كه براي

 برآورده ساختن تقاضاي مشتري به كارميروند به استراتژي نيازدارد توسعه مجموعه متدها براي نظارت

 بر كارآيي،كاهش هزينه و تحويل با كيفيت بالا ي زنجيره تامين ، بخش اعظمي از برنامه ريزي را

 تشكيل مي دهد. 2- منبع : انتخاب تامين كنندگاني كه كالاها و خدمات موردنيازرابراي ساخت

محصول يا خدمت تحويل خواهند داد. فرايندهاي قيمت گذاري،تحويل وپرداخت راتوسعه دهد و متدهايي

 را براي نظارت و بهبود روابط با تامين كنندگان بسازد.و اين فرايندها را در مديريت موجودي كالاها و

 خدمات دريافتي از تامين كنندگان نظير دريافت محموله هاوشناسايي نان بكارگيرند.

3- ساخت : دراين گام فعاليت هاي موردنيازبراي توليد،آزمايش،بسته بندي و آماده سازي براي تحويل

 صورت مي گيرند. 4- تحويل : بخشي است که به لجستیک نيزمعروف است. هماهنگي دريافت

 سفارشات مشتريان ، توسعه شبكه اي از انبارها وراه اندازي سيستم صورتحساب براي پرداخت ها ،

 اين بخش را تشكيل مي دهند. 5- بازگشت : بخش مشكل آفرين زنجيره تامين . ساخت شبكه اي

 براي دريافت نواقص و محصولات برگشتي از مشتريان و پشتيباني از مشترياني كه با محصول تحويلي

 مشكل داشتند.

 

 
پنج عملكرد براى مدیریت در برابر چالش هاى زنجیره تامین:

 

 

عملكرد1: ساختار شركاى زنجیره تامین:

 

 

 طراحى زنجیره تامین بر اساس كارایى كه بر روى عوامل استراتژیك و با توجه و نیازمندى‌هاى

 مشترى براى طراحى زنجیره تامین است، پایه‌ریزى شده‌ است، به طورى‌كه محدوده محصولات

موجود، سرویس‌ها، محصولات جدید یا بخش مشتریان را پوشش مى‌دهد. بر پایه آگاهى از محصول

 نهایى در زنجیره تامین پایه‌ریزى مى‌شود. این به این مفهوم است كه در دوره طولانى، كیفیت

 محصولات براى ادامه رقابت، باید توسعه و بهبود بیابد. همچنین یكپارچگى زنجیره تامین، میزان

رقابت‌پذیرى سازمان را تعیین خواهدكرد .

 

 

عملكرد 2: پیاده سازى ارتباطات مشاركتى:

 

 

این بخش به انواع مشاركت‌هاى ضرورى براى شركت اشاره مى‌كند. این عملكرد ارتباطات زنجیره

تامین را به مشاركت با عوامل خارج از شركت گسترش مى‌دهد. هر تغییرى در زنجیره تامین باید به

اطلاع شركا برسد و در كل زنجیره پیاده شود.در این قسمت عملیات پشتیبان فرآیندهاى زنجیره تامین بیان مى شوند.
• سازماندهى تغییرات و نقش عملكردها در تغییرات زنجیره تامین
• فرآیند مشاركتى براى طراحى مجدد زنجیره تامین
• اجراى ارزیابى ها و نقش آنها
• جایگاه عملكرد مدیریت زنجیره تامین درون شركت

 

 

عملكرد 3 : طراحى زنجیره تامین براى سود دهى استراتژیك:

 

 

مدیریت زنجیره تامین، مشاركت موثر عوامل خارج از شركت را ایجاب مى‌كند. اما ارتباط هر شركت

 با شركت‌هاى خارج از آن بسیار مشكل‌زا است. در مورد شركاءدقت به موارد زیر ضرورى است:
• مركز رقابت: هدف مدیریت زنجیره تامین و انتخاب شركا چه تاثیرى بر اهداف رقابتى دارد؟
• انگیزه شركا
• ساختار شركا

 

 

عملكرد 4 : اطلاعات مدیریت زنجیره تامین:

 

نقش سیستم‌هاى اطلاعاتى را در اصلاح زنجیره تامین نباید نادیده گرفت. این بخش نقش تكنولوژى

 را در اصلاح زنجیره تامین نشان مى دهد. تغییرات سیستمى باید تغییرات ( اصلاح ) فرآیندها و

 استراتژى شركت تحت الشعاع قرار دهد.
• عناصر سیستم زنجیره تامین
• نوآورى تكنولوژیكى
• استفاده از وابسته هاى نرم افزارى
• مشكلات موجود در مراحل پیاده سازى
عملكرد 5: كاهش هزینه زنجیره تامین:
شاخص اصلى بهبودى زنجیره تامین، كاهش هزینه است. این كوشش‌ها براى استراتژى‌ها و

سیاست‌هاى كارایى انجام مى شود. پنج دلیل اصلى هزینه زایى عبارت‌اند از:
• عدم وضوح فرآیند زنجیره تامین
• تغییرات رویه هاى داخلى و خارجى شركت
• ضعف موجود در طراحى تولید
• وجود اطلاعات ناقص براى تصمیم گیرى
• ضعف حلقه هاى زنجیره در ارتباط میان شركا زنجیره تامین 
مهارت و  کارایی اثر بخشی مدیریت زنجیره تامین به صلاحیت و درستى این پنج عملكرد وابسته

خواهد بود.

 

فرآیندهاى اصلى

 

مدیریت زنجیره تامین داراى سه فرآیند عمده است كه عبارت‌اند از:
-1 مدیریت اطلاعات
-2مدیریت لجستیك
3 -مدیریت روابط (RELATIONSHIP MANAGEMENT) .

مدیریت اطلاعات : امروزه نقش ، اهمیت و جایگاه اطلاعات براى همگان آشکار است . گردش

مناسب و انتقال صحیح اطلاعات باعث مى‌شود تا فرآیندها موثرتر و كارآ تر گشته و مدیریت آنها آ

سان‌تر گردد. در بحث زنجیره تامین - همان طور كه گفته شد -اهمیت این موضوع در بحث هماهنگى

در فعالیتها، بسیار حائز اهمیت است . این نكته در مدیریت اطلاعات زنجیره ، مدیریت سیستم هاى

اطلاعاتى و انتقال اطلاعات نیز صحت دارد. مدیریت اطلاعات هماهنگ و مناسب میان شركا باعث

خواهد شد تا تاثیرات فزاینده‌اى در سرعت، دقت، كیفیت و جنبه‌هاى دیگر وجود داشته باشد. مدیریت

صحیح اطلاعات موجب هماهنگى بیشتر در زنجیره خواهد شد. به طور كلى در زنجیره تامین ، مدیریت

اطلاعات در بخش‌هاى مختلفى تاثیرگذار خواهد بود كه برخى از آنهاعبارت‌اند از:
مدیریت لجستیك (انتقال، جابجایى، پردازش و دسترسى به اطلاعات لجستیكى براى یكپارچه

سازى فرآیندهاى حمل و نقل، سفارش دهى و ساخت، تغییرات سفارش، زمان‌بندى تولید، برنامه

هاى لجستیك و عملیات انباردارى) ; تبادل و پردازش داده‌ها میان شركا (مانند تبادل و پردازش اطلاعات

فنى، سفارشات و...) : جمع آورى و پردازش اطلاعات براى تحلیل فرآیند منبع یابى و ارزیابى ، انتخاب

 و توسعه تامین كنندگان ; جمع آورى و پردازش اطلاعات عرضه و تقاضا و ... براى پیش بینى روند بازار

و شرایط آینده عرضه و تقاضا; ایجاد و بهبود روابط بین شركا.
چنانچه پیداست ، مدیریت اطلاعات و مجموعه سیستم هاى اطلاعاتى زنجیره تامین مى تواند برروى

 بسیارى از تصمیم‌گیرى‌هاى داخلى بخش‌هاى مختلف زنجیره تامین موثر باشد كه این موضوع حاكى

از اهمیت بالاى این مولفه در مدیریت زنجیره تامین است .
مدیریت لجستیك : در تحلیل سیستم هاى تولیدى (مانند صنعت خودرو)، موضوع لجستیك بخش

فیزیكى زنجیره تامین را در بر مى گیرد. این بخش كه كلیه فعالیت‌هاى فیزیكى از مرحله تهیه ماده

خام تا محصول نهایى شامل فعالیت‌هاى حمل و نقل، انباردارى، زمان‌بندى تولید و... را شامل

 مى شود، بخش نسبتا بزرگى از فعالیت‌هاى زنجیره تامین را به خود اختصاص مى دهد. در واقع ،

 محدوده لجستیك تنها جریان مواد و كالا نبوده بلكه محور فعالیت‌هاى زنجیره تامین است كه روابط و

 اطلاعات ، ابزارهاى پشتیبان آن براى بهبود در فعالیت‌ها هستند.
مدیریت روابط: فاكتورى كه ما را به سمت فرجام بحث راهنمایى مى كند و شاید مهم‌ترین بخش

 مدیریت زنجیره تامین به خاطر ساخت و فرم آن باشد، مدیریت روابط در زنجیره تامین است. مدیریت

 روابط، تاثیر شگرفى بر همه زمینه‌هاى زنجیره تامین و همچنین سطح عملكرد آن دارد. در بسیارى از

موارد، سیستم هاى اطلاعاتى و تكنولوژى مورد نیاز براى فعالیت‌هاى مدیریت زنجیره تامین به

سهولت در دسترس بوده و مى توانند دریك دوره زمانى نسبتا كوتاه تكمیل و به كار گمارده شوند.

اما بسیارى از شكست‌هاى آغازین در زنجیره تامین ، معلول انتقال ضعیف انتظارات و توقعات و نتیجه

 رفتارهایى است كه بین طرفین درگیر در زنجیره به وقوع مى پیوندد. علاوه بر این ، مهم‌ترین فاكتور

 براى مدیریت موفق زنجیره تامین ، ارتباط مطمئن میان شركا در زنجیره است، به گونه اى كه شركا

اعتماد متقابل به قابلیت‌ها و عملیات یكدیگر داشته باشند.

 

فازهاى اصلى مدیریت زنجیره تامین :

 

 

فاز اول: طراحى مفهومی

 

فاز اول نشان دهنده استراتژى ساخت است. در این فاز نحوه اداره سازمان با ایجاد یك تصویر براى

 آینده و ایجاد یك ساختار براى پیاده سازى تعیین مى‌شود. براى فرآیندهاى فاز اول یك مدل ویژه

سازمان لازم است كه از یك سازمان به سازمان دیگر متفاوت است. بحث اصلى در این فاز طراحى

مفهومى است كه مدركى براى تصدیق و اجراى دو فاز دیگر است. هدف از اجراى این فاز درك جزییات

 مربوط به هزینه‌ها و شناخت سیستم و منافع پیاده‌سازى SCM است.

 

ادامه نوشته

سیستم تولید

 

 سیستم تولید

  قرن بيستم قرني بود گسترده بين دو انقلاب، انقلابي در آغاز قرن و انقلابي در پايان آن. انقلاب آغازين همانا ظهور توليد انبوه و پايان گرفتن عصر توليد دستي بود و انقلاب پاياني، ظهور سيستم توليد بموقع و خاتمه يافتن عصر توليد انبوه. سیستم تولید به موقع ( Just-In-Time ) یکی از پیشرفته ترین سیستمهای برنامه ریزی است که در صدر هرم سیستمهای نوین برنامه ریزی و کنترل تولید قرار گرفته است .يقيناً هيچ ايده تازه اي به يكباره از نيست به وجود نمي آيد. ايده هاي تازه، زاييده مجموعه شرايطي هستند كه ايده هاي قديمي ديگر در آن شرايط كارايي ندارند و اين امر براستي درمورد توليد به موقع نيز مصداق دارد، چرا كه ايده توليد به موقع زماني پديدار شد كه ديگر ايده هاي معمول (توليد انبوه) براي رشد صنعتي عملي نبود. امروزه به لحاظ محدودیت های اقتصادی و توسعه و پیچیدگی بازارها ، استفاده بهینه از منابع در دسترس و شناخت و پاسخ گویی به موقع به خواسته های مشتری در بخش های مختلف بازار به امری اجتناب ناپذیر تبدیل گردیده و سازمان ها را بر آن داشته تا با حذف ساختارها و روش های  كار سنتی ، سهم خود را در بازار حفظ نمایند.سیستم تولید به موقع یکی از همین سیستم ها است که به سرعت مورد توجه شرکت ها قرار گرفت . اما با گذشت حدود سه دهه از معرفی این نظام و علیرغم تلاشی که اکثر سازمان در جهت بکارگیری اصول این نظام صرف کردند ، به دليل برداشت و تعاریف پراکنده اصول و نظریا ت این سیستم ، توسعه و اشاعه آن از رشد قابل ملاحظه ای برخوردار نبوده و اکثر افراد آن را تنها برنامه ای برای کنترل موجودی تلقی می نمایند . در حالی که حذف موجودی اضافی انبارها تنها یکی از اصول مورد اشاره و توجه این نظام می باشد .از دیگر فواید این سیستم می توا ن به کاهش قابل توجه کار درجریان ساخت ، زمان تحویل محصول به مشتری ، فضای مورد نیاز ، ضایعات ، ضایعات دورریز و دوباره کاری ، افزایش در بهره وری ، بهبود روابط با عرضه کنندگانی که بهتر و موفق تر هستند و نیروی کار دارای انگیزه ، راضی و با نشاط تر اشاره کرد .براي آگاهي بيشتر از شرايط و عواملي كه موجب پيدايش سيستم توليد به موقع شد در ابتدا به طور خلاصه به بيان تاريخچه و نحوه پيدايش اين سيستم مي پردازيم.

    تاريخچه و خاستگاه سيستم توليد به موقع

     تولید به موقع یک فلسفه ی مدیریت ژاپنی است که از اوایل دهه ی 1970        در بسیاری از مؤسسات تولیدی ژاپن مورد استفاده قرار گرفت . این فلسفه نخستین بار توسط تائیچی اونو در شرکت تویوتا به عنوان ابزاری برای بر آورده ساختن خواسته ی مشتری با حداقل تاخیر معرفی و به کار گرفته شد . به همین دلیل ، تائیچی اونو اغلب پدر سیستم تولید به نگام نامیده می شود .     بعد از جنگ جهاني دوم، شركت تويوتا امتياز توليد كاميون را از شركت   جي اچ او (GHO) كه متعلق به ارتش ايالات متحد امريكا بود و در زمينه توليد اتومبيل و كاميون فعاليت ميكرد، به دست آورد. در آن مقطعِ زماني هدف شركت تويوتا، مونتاژ كاميون و خودروهاي آمريكايي در ژاپن بود.  مجموعه شرايط اقتصادي ژاپن پس از جنگ، و نيز ماشين آلات و امكانات توليد قديمي موجب شده بود كه بهره وري بسيار پايين باشد، به طوريكه براساس گزارش شركت جي اچ او در آن زمان بهره وري شركت تويوتا نسبت به آمريكا        1 به 8 بود. ولي عزم و اراده و پيگيري راه حل هاي كاربردي، شركت تويوتا را به سويي رهنمون ساخت كه با توجه به محدوديت بازار محصول يادشده، برخلاف سياست هاي رايج آن زمان كه كاهش هزينه را در روش توليد انبوه جستجو ميكرد، به سياست تنوع محصول در حجم كمتر روي آورد. در ضمن، افزايش كيفيت محصولات در مقايسه با مدل هاي اروپايي و آمريكايي و افزايش بهره وري به ميزان 8 برابر به عنوان هدفي اساسي در كنار سياست فوق قرار گرفت. ژاپن طي سال هاي 1945-1950 دريافته بود كه پايين بودن ميزان بهره وري با وجود توليد پايين، بزرگ ترين مشكل كارخانه ها را تشكيل ميدهد و كارگران اصلي ترين محدوديت و موانع شمرده مي شوند. لذا به سياستي روي آورد كه تا آن زمان هيچ كشوري از آن سود نبرده بود، و آن استفاده از كارگران در حل مشكلات بود. شركت تويوتا با روي آوردن به آموزش جامع و دقيق كارگران موجب افزايش روحيه همكاري ميان آنها شد، و با ترسيم و اجراي سيستمي كه قادر بود به موقع ايستگاه هاي كاري را تغذيه نمايد به موفقيتي دست يافت كه امروزه پايه و اساس افزايش بهره وري را تشكيل ميدهد و اكثر صاحبان توليد كشورهاي پيشرفته آن را به عنوان يك استراتژي در مجموعه توليدي خويش پذيرفته اند. کارخانجات تولید تویوتا اولین محلی بودند که نظام تولید به نگام در آنها مطرح گردید. این سیستم در طول بحران نفتی سال 1973 مورد حمایت وسیعی قرار گرفت و پس از آن توسط بسیاری از سازمان های دیگر انتخاب گردید .شوک نفتی و کاهش فزاینده ی سایر منابع طبیعی ، محرک اصلی انتخاب سراسری سیستم تولید بموقع بود .تویوتا توانست از طریق یک روش مدیریتی متفاوت با آنچه که در زمان خود مرسوم بود چالش های روز افزون برای بقا را پشت سر بگذارد . این روش بر روی افراد ، کارخانجات و سیستمها متمرکز بود . تویوتا فهمیده بود که سیستم تولید بموقع تنها زمانی موفق خواهد شد که هر فرد در سازمان در اجرای آن مشارکت داشته باشد و کارخانه و فرایندها برای حداکثر ستانده و بهره وری سازماندهی شوند و برنامه های کیفیت تولید برای برآورده ساختن تقاضای واقعی زمان بندی گردند .اگرچه در آغاز کار این سیستم به عنوان روشی برای کاهش سطوح موجودی انبارهای ژاپنی مطرح بود، ولی امروزه به یک فلسفه ی مدیریتی شامل مجموعه ای از علوم و در اختیار گرفتن یک سری جامع از اصول و تکنیک های تولید گسترش یافته است. حال ببينيم اين سيستم چيست كه چنين موجب تحول در نظام توليدي و اقتصادي جهان شده است. 

سيستم توليد به موقع چيست؟

    سيستم توليد به موقع سيستمي است كه در آن امور به نحوي مناسب، دقيق، و به موقع انجام ميشوند. اين تعريف بسيار گسترده است و مفاهيم بسياري (نظير خريد بموقع، تحويل بموقع، و…) را دربر مي گيرد. يكي از مهم ترين مصاديق سيستم توليد به موقع كه مرتبط با بحث ماست، توليد بموقع در محيط كارخانه است. سيستم توليد به موقع سيستمي مبتني بر كشش تقاضاست كه در آن يك قطعه تنها زماني خريداري و يا  توليد مي شود كه علامتي از مصرف كننده آن دريافت شده باشد. اين امر مانع از تجمع موجودي در ايستگاه هاي كاري ميشود. در سيستم توليد به موقع مشتري تقاضاي خود را با واحد فروش شركت در ميان مي گذارد. واحد فروش توافق هاي لازم را با مشتري به عمل آورده و درخواست توليد را به ايستگاه كاري شماره 3 (مونتاژ) مي دهد. اين ايستگاه كاري نيز از ايستگاه كاري شماره 2 (تراشكاري) درخواست ارسال قطعات مورد نياز را مي كند، و به همين ترتيب ايستگاه كاري شماره 2 نيز سريع نياز خود را به ايستگاه شماره 1 اعلام  مي كند. ايستگاه كاري شماره 1 (برش) پس از اطلاع از برنامه توليد و با توجه به مقدار نياز، مواد لازم براي توليد محصول را درخواست مي كند. فروشنده مواد طبق قرارداد منعقد شده، مواد لازم را درست به موقع به ايستگاه كاري شماره 1 تحويل مي دهد و خط توليد فعال مي شود. قطعات توليد شده از خط توليد عبور مي كند و در نهايت ايستگاه كاري 3، كالاي ساخته شده را از طريق قسمت فروش شركت درست به موقع براي مشتري بسته بندي، بارگيري و ارسال مي كند.

تعریف عمومی JIT

  سیستمی جامع برای کنترل موجودی ها ی تولید است . در این سیستم هیچ موجودی مواد اولیه خریداری نمی شود و  هیچ محصولی ساخته نمی شود مگر هنگامی که ضرورت ایجاب کند . این سیستم اساسا بر کاهش هزینه ها از طریق حذف  موجودی های انبار تمرکز دارد. به عبارت دیگر ، سیستم تولید به موقع، تفکر و نگرش نوین در اداره سازمانهای صنعتی است که با اصول، تکنیک ها و روش های خاصی، به دنبال حذف کامل اتلاف و افزایش بهره وری در تمامی فعالیت های داخل و خارج سازمان می باشد . 

تعریف JIT از نظر انجمن حسابداران رسمی آمریکا :(AICPA)

  فلسفه ی ساخت بر مبنای برنامه ی حذف ضایعات و هزینه های انبار داری و بهبود متوالی سود مندی ، که شامل اقدام های موفقیت آمیزی از فعالیت های ساخت مورد نیاز محصول نهایی می شود ، از طراحی مهندسی تا تحویل ، به انضمام تمام مراحل تبدیل مواد خام به جلو. "عناصر اولیه ی داشتن موجودی مورد نیاز در زمانی که لازم است ، برای پیشرفت کیفیت و به صفر رساندن معایب با هدایت زمان و کاستن زمان هر مرحله با بازبینی تغییرات عملیات های خود و به انجام رساندن این سفارشات با حداقل هزینه"

چرا برخی شرکت ها از سیستم JIT استفاده می کنند؟

  در سیستم های سنتی تولید ، موجودی هایی از مواد خام و قطعات ، کالاهای نیمه ساخته و کالاهای آماده فروش نگهداری می شود تا در مقابل امکان در دسترس نبودن اقلام مورد نیاز ، ایمنی لازم وجود داشته باشد . اما در سال های اخیر مدیران واحد های صنعتی پی برده اند که نگهداری موجودی های ایمنی هزینه ی قابل توجهی را در بر دارد . زیرا نگهداری موجودی ها موجب مصرف منابع ارزشمند می شود و هزینه های مخفی را ایجاد می کند . بنابراين ، بسیاری از  واحد های تولیدی در کشور های صنعتی ، نحوه ی تولید و مدیریت موجودی های خود را تغییر داده و استراتژی جدیدی را برای کنترل جریان و فرآیند تولید ، به مورد اجرا گذاشته اند که مدیریت به موقع موجودی ها نامیده می شود.  در این استراتژی ، مواد خام و قطعات هنگامی خریداری یا ساخته می شود که در مراحل مختلف فرآیند تولید مورد نیاز با شد. این نحوه ی تولید و مدیریت موجودی ها ، به دلیل کاهش سطح موجودی ها ، موجب صرفه جویی های قابل توجهی در هزینه ها شده است . به همین ترتیب ، کالاهای نیمه ساخته ی مورد نیاز در هر یک از مراحل تولید قبل از اینکه در مرحله ی بعدی لازم باشد ، تولید نمی شود . کالاهای ساخته شده نیز هنگامی تولید می شود که برای تامین سفارش مشتریان ضرورت داشته باشد.

  مقايسه سيستم توليد به موقع با سيستم توليد دستي و سيستم توليد انبوه

 يك توليدكننده دستي از كارگران بسيار ماهر و ابزارهاي ساده اما انعطافپذير استفاده ميكند تا دقيقاً آنچه را كه مشتري مي خواهد، بسازد؛ يعني يك واحد در يك زمان. لوازم معمولي منزل، محصولات هنري و تزييني و ماشين هاي ورزشي عجيب و غريب، نمونه هايي از اين شيوه توليد هستند كه امروزه ساخته ميشوند. ايده توليد دستي را همه ما دوست داريم، ولي مشكل آن را نيز همه مي دانيم. كالاهايي كه به شيوه دستي توليد مي شوند، بسي گران تر از توان خريد اكثريت ماست، و اينگونه بود كه در آغاز قرن بيستم توليد انبوه به عنوان جانشين، رونق گرفت. توليدكننده انبوه در طراحي محصولات از متخصصان ماهر استفاده مي كند، اما اين محصولات توسط كارگران غيرماهر يا نيمه ماهري ساخته مي شوند كه ماشين آلات گران و تك منظوره را هدايت مي كنند. اين محصولات هم شكل ماشيني، در حجم بسيار بالا توليد مي شوند، و چون ماشين آلات مورد نياز بسيار گرانند و نيز در مقابل اختلال، بسيار كم ظرفيت اند، توليدكننده انبوه ناگزير است محافظاني به سيستم اضافه كند، تا يكنواختي توليد را كنترل كند؛ محافظاني نظير موجودي اضافي و فضاي اضافي. از آنجا كه توليد محصول جديد محتاج تغيير كل سيستم است، بسي گران تر از محصول قبلي تمام خواهد شد. از اين رو توليدكننده انبوه تا جايي كه ممكن است، از نوآوري در طرح خودداري مي كند. نتيجه اينكه محصول، به قيمت از دست رفتن تنوع و به دليل وجود روش هاي كاري كه براي كاركنان تكراري است، ارزان تر در اختيار خريدار قرار مي گيرد.در مقابل، توليدكننده به موقع، مزاياي توليد دستي و توليد انبوه را با يكديگر تلفيق كرده و از قيمت بالاي اولي و انعطاف ناپذيري دومي اجتناب مي كند. بنابراين توليدكنندة به موقع، براي توليد محصولات بسيار متنوع، افرادي را از همه سطوح سازمان و با مهارت هاي مختلف گردآورده، به صورت گروهي به كار مي گيرد، و نيز از ماشين آلاتي استفاده مي كند كه هم به طور فزاينده خودكارند و هم بسيار انعطافپذير.شايد درخور توجه ترين تفاوت ميان توليد انبوه و توليد به موقع، تفاوت در هدف هاي نهايي اين دو باشد. توليدكنندگان انبوه هدف محدودي را براي خود قرار داده اند، كه همانا “به اندازه كافي خوب بودن” است. عبارتي كه مي تواند به اينصورت تعبير شود: “شمار قابل قبول عيب ها، بيشترين سطح قابل قبول براي موجودي، و گستره معيني از محصولات يكسان”. در واقع استدلال آن ها چنين است كه كار بهتر، يا بيش از اندازه گران مي شود يا فراتر از حد استعداد ذاتي بشر است. از سوي ديگر نگاه توليدكنندگان به موقع، بر كمال مبتني است؛ يعني نزول پيوسته قيمت ها، به صفر رساندن ميزان عيوب، به صفر رساندن موجودي و تنوع بي پايان محصول. البته هيچ توليدكننده نابي تاكنون به اين سرزمين موعود نرسيده است و چه بسا هرگز نرسد، اما ميل هميشگي به كمال تا ايجاد تغييرات حيرت آور تداوم مي يابد.توليد بموقع در چگونگي كاركرد فرد نيز تغيير ايجاد مي كند. بيشتر مردم به ويژه كارگران، حرفه خود را در توليد به موقع چالش گرانه تر مي يابند. آن ها در اين سيستم توليد يقيناً خلاق تر مي شوند و كار خويش را پرمخاطره تر مي يابند زيرا كه در توليد بموقع هدف اين است كه همه افراد، در هر رده سازماني مسئوليت بپذيرند. و مراد از واژه مسئوليت همانا “آزادي در مديريت كار خويش” است، و اين امتياز بسيار بزرگي است. اگر قرار باشد افراد در چنين شرايطي موفق شوند، شركت ها بايد به آنها ارزش بدهند و دائماً آن ها را در چالش هاي كاري درگير سازند. بدون اين چالش ها و توجهات ممكن است كارگران احساس كنند كه در نقطه آغاز شغل خويش، به آخر خط رسيده اند و در نتيجه حس مسئوليت پذيري خود را از دست مي دهند؛ يعني عمده ترين مزيت توليد به موقع از بين مي رود.    
اهداف اجراي سيستم توليد به موقع

  هدف سيستم توليد به موقع ايجاد اطمينان از خريد يا توليد مواد مناسب، به مقدار و اندازه مورد نياز، در زمان مناسب، با كيفيت مطلوب و بدون هيچ گونه ضايعات است كه اين امر در نهايت منجر به كاهش هزينه هاي هر واحد محصول و بهاي تمام شده كالا مي گردد. تاكيد سيستم توليد به موقع بر بهبود مستمر و رويارويي اجباري با مشكلات به منظور رفع آن هاست. در زير اين دريا (موجودي ها)، بستري از صخره هاي خطرناك (مشكلات) پنهان شده است. در توضيح اين تصاوير بايد گفت كه در سيستم سنتي، روند توليد به گونه اي است كه موجب هموارسازي فعاليت هاي عملياتي طي يك دوره زماني مي شود. اين فرايند توليد يكنواخت اغلب منجر به خريد و توليد محصولات مازاد برنيازي مي شود كه لازم است تا زمان نياز در انبار نگهداري شود.با اينكه توليد يكنواخت با استفاده از مفهوم باصرفه ترين مقدار سفارش به خوبي قابل اجراست اما بايد توجه داشت كه باصرفه ترين مقدار سفارش براساس براوردها محاسبه مي شود. در نتيجه همواره اين احتمال وجود دارد كه تعدادي جنس در انبار باقي بماند. يكي از دلايل عمده اينكار (فراهم كردن موجودي هايي فراتر از نياز)، تمايل مديريت به تخصيص هزينه هاي سربار به تعداد بيشتري از محصولات است كه اين تمايل به طور ناخودآگاه منجر به خريد بيشتر از نياز موجودي ها، تحميل هزينه هاي سرسام آور نگهداري اين موجودي ها، و مشكلات ديگر مي شود.بنابراين مي توان گفت كه در سيستم سنتي، مواد اوليه و موجودي هاي در جريان ساخت در سطحي كه به نظر مي رسد براي پوشاندن كاستي ها و بيكفايتي هاي موجود در امر تحصيل و يا توليد قطعات لازم اند، نگهداري مي شود. همان طور كه در شكل 2 نيز مشاهده مي شود، در سيستم سنتي لازم است كه حجم آب (موجوديها) به قدري زياد باشد كه بتواند به طور كامل تمام سطح صخره ها (مشكلات) را دربرگيرد و اين امكان را براي كشتي (شركت) فراهم سازد كه به طور يكنواخت به حركت خود ادامه دهد. در اين سيستم، مديريت مي كوشد خود را از زير بار حل مشكلات رها سازد، اما با اين كار مشكلات جديد و بزرگ تري پديدار خواهد شد كه براي پوشاندن آن ها لازم است دائماً بر حجم آب موجود افزوده شود.
    حال، اگر براساس فلسفه سيستم توليد به موقع، حجم موجودي ها را تقليل دهيم، آن گاه صخره هاي مشكلات آشكار خواهد شد و شركت مي تواند براي برطرف كردن اين مشكلات اقدام كند.    پس مي توان گفت سيستم توليد به موقع به دنبال حذف مشكلات، افزايش كارايي و اثربخشي است. به عبارت ديگر اهداف اصلي اين سيستم عبارتند از: 

 

۱- حذف تمام فعالیت هایی که هیچ گونه ارزش افزوده ای به محصول اضافه نمی کند.

 2- کیفیت مطلوب تولید - در سیستم JIT انجام درست هرفعالیت ، لازم ، ضروری و حیاتی است و همچنین کیفیت تولید باید تضمین شده باشد.

3- تأکید بربهبود مداوم - فلسفه کایزن یا بهبود مداوم در سیستم تولیدی JIT در حد اعلای آن استفاده می شود. 4- تأکید بر ساده سازی عملیات - در سیستم JIT سعی بر این است که عملیات در ساده ترین شکل خود انجام شوند 

 اصول سيستم توليد بموقع

    حذف ضايعات، اتلاف ها و تمام فعاليت هايي كه ارزش افزوده اي به محصول اضافه نمي كنند. اين ضايعات و اتلاف ها را مي توان به 5 دسته تقسيم كرد: موجودي كالا، حمل و نقل، فرايند توليد، زمان انتظار، حركات اضافي. 

عناصر و ویژگی های عمده ی سیستم JIT در فرآیند تولید  

1- سرعت یکنواخت و هموار تولید .

 

یکی از هدف های با اهمیت سیستم JIT برقراری جریان مستمر تولید است که با خرید مواد و کالا ها ا ز فروشندگان شروع و با تحویل کالا به مشتریان تمام می شود . سرعت های نا هماهنگ تولید ، موجب تاخیر یا ایجاد موجودی های بیش از اندازه کالاهای در جریان ساخت می گردد . این هزینه های بدون ارزش افزوده در سیستم JIT حذف می شوند یا به نحو چشم گیری کاهش می یابند. مجموعه اقداماتي كه براي ايجاد هماهنگي و حفظ يكنواختي توليد بايد انجام شوند عبارتند از:كاهش زمان راه اندازي ماشين آلات،تعمير و نگهداري پيش گيرانه، استفاده از سيستم كششي، اطمينان از ارسال محموله ها در زمان تعيين شده، طرح استقرار تكنولوژي محصول به صورت گروهي (سلولي). افزايش كارايي كاركنان و روحيه همكاري آنها از طريق (آموزش كارگران و تربيت كارگران چند مهارته، استقلال كاري،ايجاد برابري،فراهم ساختن شرايط كاري مناسب)

 

۲- حذف نقاط بحراني. چنانچه در طی فرآیند تولید کلیه دوایر با سرعتی هماهنگ کار نکنند، محصولات نیمه تمام در دوایر با سرعت پایین تر انباشت می شوند که باعث افزایش هزینه های نگهداری می شود . به این دوایر نقاط بحرانی گفته می شود و فرآیند حذف آن ها پروسه حذف نقاط بحرانی نامیده می شود. در سیستم JIT کالاها در هر یک از مراحل تولید تنها هنگامی ساخته می شود که در مرحله ی بعدی مورد نیاز باشد . در این صورت ، موجودی کالاهای در دست ساخت بین مراحل تولید کاهش می یابد یا کلاً حذف می شود . در نتیجه ، مدت انتظار و هزینه ها ی بدون ارزش افزوده آن کاهش می یابد . در این روش تولید هیچ کالایی قبل از دریافت پیام از مرحله ی تولیدی بعد ساخته نمی شود ، موجودی ها اضافه نمی گردد و فرآیند تولید جریانی هموار و یکنواخت خواهد داشت .

۳- خرید یا تولید به مقدار نسبتاً کم . در سيستم JIT ، کالاها به منظور ایجاد موجودی انبار خریداری یا ساخته نمي شود و تنها هنگام ضرورت برای تهیه یا ساخت آن اقدام می گردد . نتیجه این کار ، کاهش فضای انبار مورد نیاز و زمان عاطل و همچنین هزینه های بدون ارزش افزوده آن است.

۴- راه اندازی سریع و کم هزینه ی ماش ین آلات . با توجه به تولید مقادیر نسبتاً کم در هنگام ضرورت ، لازم است که بتوان راه اندازی ماشین آلات را به سرعت انجام داد . فن آوری پیشرفته تولید و کنترل ماشین ها توسط کامپیوتر در جهت دستیابی به این هدف کمک می کند

.5- كیفیت بالا برای مواد اولیه و کالاهای ساخته شده . اگر قرار است که کالا ها و قطعات هنگام نیاز در دسترس قرارگیرد ، لازم است که کیفیت آن نیز در سطحی قابل قبول باشد . زیرا در غیر این صورت ، خط تولید دچار وقفه و مبالغ با اهمیتی از هزینه های بدون ارزش افزوده ایجاد می شود . علاوه بر این ، چون موجودی بسیار کمی از کالاهای ساخته شده نگهداری می گردد لازم است که کیفیت آن نیز در سطح بالا و قابل قبول باشد . به این دلیل ، سیستم کنترل جامع کیفیت غالبا با سیستم JIT همراه است.

۶- سيستم اثر بخش نگهداری تجهیزات . نظر به اینکه کالاهای مورد نیاز مشتریان باید به موقع ساخته شود ، نمی توان خرابی تجهیزات و توقف فرآیند تولید را به آسانی تحمل کرد . به این ترتیب ، ایجاد سیستم نگهداری مستمر و اثر بخش تجهیزات و ماشین آلات یک ضرورت محسوب می شود که به نوبه خود از خرابی تجهیزات و تو قف تولید تا حد امکان جلوگیری می کند

۷- بهبود سیستم تولید از طریق کار گروهی . حفظ توان رقابت در بازارهای جهانی ایجاب می کند که واحد های تولیدی همواره در جستجوی راه هایی برای بهبود کیفیت محصولات ، افزایش کارایی عملیات و حذف هزینه های بدون ارزش افزوده باشند . این دستاوردها به بهترین شکل ممکن می تواند از طریق کار گروهی حاصل شود و بسیاری از واحدهای تولیدی از طریق ایجاد سیستم های انگیزش ، این وضعیت را در واحد خود ایجاد می کنند.

۸- تنوع مهارت های کارکنان و انعطاف تجهیزات . اجرای سیستم JIT ايجاب مي كند كه تجهيزات توليدي انعطاف لازم را برای تولید کالاهای متنوع داشته باشد و کارکنان نیز مهارتی متنوع را برای کار با این تجهیزات کسب نمایند . با دسته بندی ماشین آلات در واحد هایی که قادر است مجموعه ای از کالاها را با فن آوری مشابه تولید کند ، کارگران دارای مهارت های متنو ع نیز می توانند با این ماشین آلات کار نمایند . این دسته بندی غالبا با اصطلاح فن آوری گروهی مورد اشاره قرار می گیرد

۹- توسعه ی نیروی کار با قابلیت های انعطاف . به منظور استفاده از نیروهای کار متخصص است که می توانند فعالانه با بازاریابی هوشمندانه برای محصو لات و یافتن عرضه کنندگان مواد اولیه ی مرغوب و ارزان در جهت نیل به اهداف JIT  گام بردارند.

۱۰- عامله با عرضه کنندگان محدود . سبب می شود که شرکت همواره از جهت تامین به موقع مواد اولیه مطمئن باشد و نیازی به ذخیره سازی غیر ضروری مواد اولیه نباشد. 

مزایای سیستم JIT  در تولید

اگر سیستم JIT با موفقیت اجرا شود ، مزیتهای مهمی را به دنبال خواهد داشت که اهم آنها عبارتند از:

1- سرمايه گذاري كمتر در موجودي كالا، و در نتيجه استفاده از سرمايه درگردش شركت در مقاصد مفيدتر

2- کاهش میزان موجودی ( مواد – کالای در جریان ساخت – کالای ساخته شده). 3- كاهش هزينه هاي حمل و نگهداري موجودي كالا

4- كاهش ريسك خراب شدن (ازمدافتادگي) موجودي ها

5- کاهش فضای مورد نیاز و استفاده بهينه از فضاي كارخانه از طريق صرفه جويي در فضا به علت عدم نياز به انبار مواد و موجودي ها

6- افزایش کیفیت تولید و کاهش دوباره کاری و ضایعات

7- کاهش زمان های تاخیر ساخت

8- افزایش بهره وری و شاخص زمانی استفاده از ماشین آلات

9- افزايش ميزان درامد در اثر پاسخ گويي سريع به نيازهاي استفاده كنندگان و ربودن گوي سبقت از رقيبان

10- داشتن رابطه حسنه با فروشندگان

11- کاهش نیاز به کارگر غیر مستقیم نظیر انباردار ، بازرس مواد و غیره

12- كاهش كارهاي نوشتاري و كاغذبازيها

ادامه نوشته

دستورنوشتن پایان نامه

فرم اطلاعات پايان نامه‌هاي كارشناسي ارشد و دكتراي حرفه‌اي

 

نام واحد دانشگاهي :

كد واحد :114

 كد شناسايي پايان نامه :

نام و نام خانوادگي دانشجو :

شمارة دانشجويي :

سال اخذ پايان نامه :

نيمسال اخذ پايان نامه :

عنوان پايان نامه كارشناسي ارشد  يا دكتراي حرفه‌اي

تاريخ دفاع از پايان نامه :

تعداد واحد پايان نامه :

نمرة پايان نامة دانشجو به عدد :

به حروف :

گروه عمدة تحصيلي :

علوم انساني  علوم پايه علوم پزشكي  فني مهندسي          كشاورزي          هنر 

چكيدة پايان نامه : ( شامل خلاصه ، اهداف ، روش اجرا و

نتايج بدست آمده )

اصط

 

---

فرم شماره 6                                 باسمه تعالي

چكيدة پايان نامه

 

 

عنوان پايان نامه

نگارش :  مسعودکریمی

استاد راهنما : دکتر علی بیرمی

استاد مشاور: دکتر مسعود محمدی 

دانشگاه آزاد اسلامي : واحد بندرعباس                                        رشتة : مهندسی محيط زيست (آب و فاضلاب)

 

چكيده : مواد آلی سمی در آب ها به ویژه آب های سطحی

 و آشامیدنی از عوامل آلوده کننده محیط زیست به شمار

 می روند و تلاش وسیعی برای شناسایی و اندازه گیری این

 ترکیبات و راه های حذف آن ها انجام می شود. ترکیبات آلی

 هالوژن دار، به ویژه تری هالومتان ها در آب آشامیدنی اکثر

شهرهایی که از سیستم تصفیه آب به طریق کلرزنی استفاده

 می کنند، مشاهده شده است.  تشکیل این ترکیبات تابعی از

 مقدار کلرمصرفی، زمان تماس کلر با آب، مقدار مواد آلی موجود

در آب، اسیدیته آب و ...
می باشد. مطالعات سم شناسی، تری هالومتانها را به عنوان یک 

 عامل سرطان زا و ایجاد کننده جهش های ژنی معرفی می کند.

 لذا شناسایی و اندازه گیری این ترکیبات در آب از نقطه نظر مسایل

 بهداشتی و محیط زیست مهم می باشد. در این مقاله اندازه گیری

 تری هالومتان ها در طول شبکه آشامیدنی شیراز در 20 ایستگاه

توسط اسپکتروفتومتری انجام شده و جمعاً 80 آزمایش صورت گرفته

 است. نتایج اندازه گیری ها نشان دادند که غلظت تری هالومتان ها

(بر حسب کلروفرم) در آب آشامیدنی شیراز حداکثر ppb 39

می باشد که از حد مجاز استاندارد (ppb 40) کمتر است ولی به

 آن نزدیک
می باشد. در بین 20 ایستگاه اندازه گیری شده بیشترین مقدار تری

هالومتان ها مربوط به ایستگاه های پل معالی آباد و خیابان

ساحلی است که از آب های سطحی (آب سد درودزن) که دارای

 مواد آلی بیشتری هستند استفاده شده است . اندازه گیری های

 انجام شده رابطه مستقیم بین مواد آلی تشکیل دهندة تری

هالومتان ها ، کلر و pH آب را با تری هالومتان ها به خوبی نشان داد .

 

 

دانشگاه آزاد اسلامي واحد بندرعباس

حوزه معاونت پژوهشي

دستورالعمل نگارش پايان نامه هاي تحصيلات تکميلي

به منظور هماهنگي بيشتر در تنظيم پايان نامه ها رعايت موارد

 ذيل توسط دانشجو الزامي است .

1-متن پايان نامه با برنامه word تايپ شود .

2-کاغذ متن در اندازه A4  باشد .

3- هر صفحه داراي 22 سطر و حاشيه راست,چپ

,بالا,و پايين به ترتيب برابر با 5/3 ,5/2 ,5/3 و3 سانتي

متر باشد . درنتيجه عرض متن 15 سانتي متر خواهد بود .

4-براي تايپ بخش هاي مختلف پايان نامه از قلمهاي

زير استفاده شود .

نوع متن	نوع قلم	اندازه
متن فارسي	لوتوس نازک	14
تيترهاي اصلي	ياقوت	16
تيترهاي فرعي	لوتوس سياه	14
عنوان چکيده فارسي	ياقوت	16
متون چکيده فارسي	لوتوس نازک	14
عنوان چکيده انگليسي	Times New Roman	14
متون چکيده انگليسي	Times New Roman	12
فهرست مراجع فارسي /عربي	لوتوس نازک	11
فهرست مراجع انگليسي	Times New Roman	10

جلد پايان نامه از نوع گالينگور باشد و مطالبي که بايد روي جلد

 درج گردد زرکوب شود .

5-لازم است رنگ جلد پايان نامه هاي کارشناسي ارشد

به ترتيب ذيل باشد .

رشته حقوق : تمامي گرايشها ,رنگ قرمز

رشته عمران : خاکستري

رشته زبان انگليسي : تمامي گرايشها سورمه اي

رشته مهندسي محيط زيست آب و فاضلاب  :آبي

رشته مديريت محيط زيست  :سبز

رشته شيلات  : مشکي

رشته حسابداري: قهوه اي

پايان نامه شامل بخشهاي زير است :

طرح روي جلد 

نمونه تاييد هيات داوران (مطابق نمونه صفحه 20 راهنماي

 نگارش پايان نامه )

بسم الله الرحمن الرحيم(مطابق راهنماي نگارش پايان نامه )

تقديم به (حداکثر يک صفحه )

سپاسگزاري

فهرست مطالب

فهرست جداول

فهرست نمودارها

فهرست شکل ها

فهرست نقشه ها

چکيده پايان نامه

مقدمه

بخش ها و فصلهاي مختلف پايان نامه

منابع

سمت چپ پايان نامه (پشت جلد) طرح روي جلد

انگليسي طبق صفحه 35 راهنماي نگارش

طرح روي جلد  انگليسي

چکيده انگليسي 

 

فرم شماره 6                   باسمه تعالي

چكيدة پايان نامه

 به عنوان نمونه

عنوان پايان نامه

نگارش :  

استاد راهنما :

استاد مشاور:

 

دانشگاه آزاد اسلامي : واحد بندرعباس                                        رشتة :

 

چكيده : دانش منظورشناسي زبان بيگانه با قرار گرفتن

 زبان اموز در محيط زبان مقصد و افزايش سطح بسندگي

ان بالا مي رود. براي اين که زبان اموز بتواند هر چه بيشتر

 در يادگيري زبان توانمندتر بشود مي بايست توانش هاي

بسندگي و منظورشناسي ان زبان را بهتر بياموزد.  بسندگي

زبان ممکن است در نتيجه افزايش ميزان يادگيري قواعد و لغات

 بالا رود. در اين تحقيق 1- رابطه ميان دانش منظورشناسي و

 بسندگي زبان ( تاثير بسندگي زبان بر دانش منظورشناسي)

و 2- رابطه ميان جنسيت با دانش منظورشناسي و بسندگي

 زبان مورد ارزيابي قرار گرفته است.

 

در اين تحقيق 120 نفر از دانشجويان سال اول و چهارم رشته

 مترجمي زبان انگليسي از دانشگاه ازاد اسلامي واحد

 بندرعباس بوسيله ازمون کتبي مورد ارزيابي قرار گرفتند.

دو نوع ازمون (ازمون بسندگي زبان((TOEFL و ازمون

منظورشناسي(ِ MDCT)) براي قياس دانشجويان سال اول

و چهارم مقطع کارشناسي بکار گرفته شد.

 

داده هاي جمع آوري شده از طريق محاسبات توصيفي و تحليلي

 آماري مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. از نتايج بدست امده چنين

 استنباط مي شود که : 1- دانشجويان سال چهارم ازسطح بسيار

بالاتري از دانش منظورشناسي برخوردار نيستند. 2- رابطه

مستقيمي بين افزايش سطح بسندگي زبان و دانش منظور

شناسي وجود ندارد. 3-  تفاوت قابل توجهي در عملکرد زبان

اموزان با سطح بسندگي متفاوت در تست منظور شناسي 

 وجود ندارد. 4-  دانشجويان دختر در مقايسه با دانشجويان

 پسر از سطح بسندگي و دانش منظورشناسي بالاتري برخوردارند.

 

 

صلاح است .     

                    

استاد راهنما

امضاء

مدير گروه آموزشي

امضاء

معاون

پژوهشي

 واحد

امضاء

توجه :

1.       اين فرم بايد تايپ شده و تحويل داده شود .

2.       چكيدة فوق همان چكيدة داخل پايان نامه است .

ادامه نوشته

دولت الکترونیک دراستان هرمزگان وموانع آن

 تقدیم به:

 تمامی دانشجویان رشته اقتصاد    

                            بسم الله الرحمن الرحیم

                               شناسنامه تحقیق

 عنوان تحقیق : آثاراقتصادی دولت الکترونیک وچالشهای فراروی آن دراستان هرمزگان

An approach E-Government in hormozgan   

نام و نام خانوادگی : نصرت الله آزادی                  مقطع تحصیلی :کارشناسی            

  رشته تحصیلی :علوم اقتصاد_بازرگانی               دانشگاه :آزاداسلامی واحدبندرعباس                                                                                                                       

                                         پيش گفتاروقدرداني:

 

 

باتوجه به آمدن انقلابي بلاترازانقلاب صنعتي وماشينيٍ، بنده باراهنمايي هاي استادارجمندآقاي نگهداري اين موضوع راكه بسيارموضوع مفيد وبه روزي مي باشدانتخاب كردم. لذاازاين استاد گرامي كمال تشكررادارم واميدوارم توانسته باشم دراين زمينه رضايت ايشان راجلب نمايم .

دراين تحقيق سعي برآن شده است كه جايگاه هرمزگان رادركشورازنظرپيشرفت دولت الكترونيك بررسي شود.همچنين يكي ازارگانهاي دولتي هرمزگان كه دراين زمينه پيشرفت داشته راموردبررسي قرارداده ودرادامه نيزچنداستان موفق راكه درزمينه دولت الكترونيك پيشرفت داشته اندراموردبررسي قراردهم .

لازم به ذكراست كه متاسفانه اين تحقيق پيشينه اي نداردوبنده ازچندسايت گرفته ام وپس ازمطاله آنهارادرمورداستان هرمزگان موردبررسي قرارداده ام لذاهرگونه اشكالي راقبول دارم اميدوارم باراهنمايي هاي اساتيدگرامي آقايان بخشي ونگهداري اشكالات جزئي وقابل رفع باشند.

 

                                                  فهرست:

  

 بيان مساله........................................................................................2 

  اهداف طرح......................................................................................2

  جامعه آماري.....................................................................................2

  فرضيه هاي طرح................................................................................3

   مقدمه....................................................................................... 4

 دولت الكترونيكي چيست؟.....................................................................۵

  رسانه منتخب براي دولت الكترونيك............................................................7

 عناصر ذينفع در دولت الكترونيك به قرار زيرند ...............................................8

اهداف دولت الكترونيك ...................................................................۱۰

 ويژگيهاي دولت الكترونيك...........................................................11  

 تاريخچه دولت الكترونيك ........................................................................11

توصيف ويژگي‌هاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات .....................................13

 دولت الکترونیک دراستان هرمزگان.............................................................16

ارگان دولتی که درزمینه دولت الکترونیک درهرمزگان پیشرفت کرده................18

حکومت داري خوب دربندرعباس بایدچگونه باشد......................................20

دولت الكترونيك بندرعباس در بافت استانهای توسعه دراین دولت يافته..............22

شهرمجازي هرمزگانی ها...........................................................................25

فرصتها و محدوديتهااستان..........................................................................27

دولت الکترونیک درایران..........................................................................29

وضعيت فعلي دولت الكترونيك در ايران..................................................................................31

 استان­هاي پيشرو در دولت الكترونيك...............................................................................32

 گمرك الكترونيكي درهرمزگان............................................................................................37

كاركردهاي مطلوب دولت الكترونيك  هرمزگان..................................................38

عوارض احتمالي دولت الكترونيك..................................................................41

نتيجه‏گيريو راهكارها.................................................................................43

منابع...................................................................................................47

 

          

   بیان مساله:                                                                                        

 

امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات محور توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشورهای مختلف قرار گرفته است . تجارت الکترونیکی یکی ار نمودهای عینی انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه های اقتصادی است . تجارت الکترونیکی از مزایا و پیامدهای اقتصادی مهمی از قبیل گسترش بازار، کاهش قیمت منابع تولید، ارتقای بهره وری ،کاهش هزینه های مبادلاتی، ایجاد اشتغال و کاهش تورم برخوردار بوده و در رشد اقتصادی نقش محوری دارد .

موفیت تجارت الکترونیکی به طیف وسیعی از بسترهای الکترونیکی شامل فرصت های مبتنی:براینترنت، کیفیت زیر ساخت های فناوری اطلاعات ، فعالیت های دولت ، درجه تسهیل تجاری، دسترسی تجار و افراد عادی به ابزارهای ارتباطاتی با کیفیت برتر و هزینه های پایین، محیط تجاری مناسب از قبیل ثبات سیاسی ، مقررات مالیاتی ، درجه بازبودن تجارت ، پذیرش تجارو مصرف کنندگان ، نیروی انسانی ماهر و سواد الکترونیکی ، قوانین اینترنتی ، آسان بودن ایجاد کسب و کارهای جدید ، حمایت از دارای های شخصی و مالکیت فکری و سرمایه گذاری و حمایت های دولت از زیر ساخت های فناوری، برای توسعه و ترویج تجارت الکترونیکی نیاز دارد .

تحقیق و پژوهش به منظور شناسائی توانمندها، تهدیدها، توسعه و ترویج و اندازه گیری تجارت الکترونیکی برای ترسیم چشم اندازها ضروری است در این راستا استفاده از توان کارشناسی دانشگاه ها در این زمینه مفید خواهد بود تا ایده های خود را برای توسعه کاربردی تجارت الکترونیکی ارائه نمایند. براین اساس حمایت از پایان نامه های تحصیلات تکمیلی دانشگاه ها یکی از راهکارهای اجرائی برای عینیت بخشیدن به مشارکت دانشگاه ها در این زمینه است.

تحقیق و پژوهش به منظور شناسائی توانمندیها، تهدیدها، توسعه و ترویج و اندازه گیری تجارت الکترونیکی برای ترسیم چشم اندازها ضروری است در این راستا بدون شک استفاده از توان کارشناسی دانشگاه ها مفید خواهد بود تا ایده های خود را برای توسعه کاربردی تجارت الکترونیکی حمایت از پایان نامه های تحصیلات تکمیلی دانشگاه ها یکی از راهکارهای اجرائی برای عینیت بخشیدن به مشارکت دانشگاه ها در این زمینه است . همچنین در بودجه سال 1385 در حمایت از رساله های دانشجویی دوره های کارشناسی ارشد و دکتری در زمینه تجارت الکترونیکی به عنوان یکی از زیر مجموعه های پروژه آموزش و ترویج فرهنگ استفاده از تجارت الکترونیکی مورد تاکید قرار گرفته است .

 

2.اهداف طرح:

 

1) ایجاد انگیزه در دانشجویان در جهت بروز ، تقویت و حمایت از ایده های خلاق در زمینه دولت الکترونیکی .

2) استفاده از ایده های خلاق موجود برای تسریع فرآیند توسعه دولت الکترونیکی در استان هرمزگان .

3)استفاده ازتوانمندی های علمی دانشگاه هادرزمینه تجارت الکترونیکی.

4)بررسی پیشرفت دولت الکترونیک دراستان هرمزگان.

 

 

3-جامعه آماری: استان هرمزگان

 

4.فرضیه:

 

1-استان هرمزگان نسبت به استان فارس درزمینه دولت الکترونیک وتجارت الکترونیکی موفق نبوده وپایین ترازاستان فارس می باشد.

2-شهرستان بندرعباس به دلیل اینکه یک شهربندری می باشدضرروریت داردکه نسبت به دیگراستانهادراین زمینه پیشرفت نماید.

                       

       اول دفتر به نام ایزد دانا           صانع و پروردگار حی توانا

 

 

       مقدمه:

 

انواع دولت الكترونيكي در حال خيزش از ممالك مختلف جهان مي باشد.اغلب كشورها در حال حاضر از تكنولوژي اطلاعات مخصوصاً شبكه اينترنت و وب جهت ارائه خدمات دولتي به شهروندان و شركتها استفاده مي‌كنند.در سراسر دنيا سازمانها اطلاعات مربوط به خود را به اميد افزايش كارايي، بر روي اينترنت مي آورند.

دولت الكترونيكي راهي براي استفاده دولتها از فن آوري تكنولوژي از اطلاعات به شبكه اينترنت،جهت تسهيل و توسعه دسترسي شهروندان به اطلاعات و خدمات دولتي است.در واقع سازمانهاي دولتي با استفاده از اينترنت،شرايطي براي ايجادارتباط الكترونيكي و در نتيجه ارتباط تعاملي تر و نزديكتر با افراد جامعه فراهم مي كنند.

در اين مقاله هشت مدل مختلف در سيستم دولت الكترونيكي از جمله:دولت-شهروند(G2C)، شهروند-دولت(C2G)، دولت-بنگاه تجاري(G2B)، بنگاه تجاري-دولت(B2G)، دولت-دولت(G2G)، دولت-شركتهاي غير انتفاعي(G2N)، شركتهاي غير انتفاعي-دولت(N2G)، دولت-كارمند(G2E)، را بررسي خواهيم كرد. با بررسي اين مدلها و نحوه تعامل سطوح مختلف جامعه با دولت با عوامل گسترش دولت الكترونيكي در جامعه بيشتر آشنا خواهيم شد.همچنين با تحليلي نمونه هاي عملي دولت الكترونيكي در بعضي كشورها با پيشرفتهايي كه در كشورهاي مختلف شده آشنا مي شويم و مشكلاتي كه پيش روي توسعه دولت الكترونيكي در جوامع است را خواهيم شناخت.در انتها با بررسي تحولات ايجاد شده بوسيله دولت الكترونيكي در زندگي جوامع بشري بحث خود را به پايان خوهيم برد.

دولت الكترونيك چیست؟

 

دولت الکترونیک استفاده سهل و آسان از فناوری اطلاعات به منظور توزیع خدمات دولتی به صورت مستقیم به مشتری، به صورت 24 ساعته و 7 روز هفته می‌باشد.

دولت الکترونیک شیوه‌ای برای دولتها به منظور استفاده از فناوری جدید می‌باشد که به افراد تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت خدمات وارائه فرصتهای گسترده‌تر برای مشارکت در فرایندها و نمادهای مردم سالار را اعطا می‌کند

.

دولت الکترونیک، یک دولت ارقامی دیجیتالی بدون دیوار و یک دولت بدون ساختمان و سازمانی مجازی است که خدمات دولتی را به صورت بلاواسطه به مشتریان ارائه می‌دهد و موجب مشارکت آنان در فعالیتهای سیاسی می‌گردد.

دولت الکترونیک یک شکل پاسخگویی از دولت می‌باشد که بهترین خدمات دولتی را به صورت بلاواسطه به شهروندان ارائه می‌دهد و آنها را در فعالیتهای اجتماعی شرکت می‌دهد بنابراین مردم دولتشان را بر سرانگشتان خویش خواهند داشت.

دولت الکترونیک استفاده از فناوری به منظور تسهیل امور دولت از طریق ارائه خدمات و اطلاعات کارا و موثر به شهروندان و شرکتهای تجاری و تولیدی می‌باشد.

دولت الکترونیک ترکیبی از فناوری اطلاعات شبکه تار عنکبوتی جهان‌گستر وب به منظور ارائه خدمات به طور مستقیم به عامه مردم است.

حال پس از ارائه چند تعریف کلی از دولت الکترونیک به بررسی مشتریان دولت الکترونیک می‌پردازیم:

مشتریان دولت الکترونیک را می‌توان به طور کلی به سه دسته تقسیم کرد

* شهروندان

* بنگاههای اقتصادی

* موسسات دولتی

مشتریان دولت الکترونیک از طریق پایگاههای تار عنکبوتی دولت الکترونیک می‌توانند در فعالیتهای اجتماعی. سیاسی و اقتصادی شرکت نمایند. یکی از اهداف اساسی دولت الکترونیک تحقق بخشیدن به مردم سالاری الکترونیک می‌باشد که تمامی شهروندان بتوانند در سرنوشت خویش دخالت داشته باشند. با این عمل و با مشارکت گسترده مردم در واقع دولت ماهیتی غیررسمی به خود می‌گیرد و شهروندان می‌توانند بطور کامل با دولت در تعامل باشند.

شهروندان، بنگاههای اقتصادی و موسسات دولتی می‌توانند از طریق دولت الکترونیک فعالیتهای گوناگونی نظیر موارد زیر را انجام دهند :

پرداخت مالیات و عوارض، تجدید گواهینامه، دریافت و تجدید جواز کسب، ثبت شرکت، عقد قرارداد، ثبت ازدواج و طلاق، ثبت تولد و مرگ، انجام فعالیتهای مالی و اعتباری، شرکت در انتخابات، پرکردن فرم‌های الکترونیک برای مقاصد مختلف، بازدید از موزه‌ها، استفاده از کتابخانه‌های مجازی، تعامل با نهادهای مختلف دولتی و تجاری و اجتماعی، پرداخت صورت حسابهای مختلف مثل صورت حساب آب و برق و تلفن و گاز، دریافت اجازه ساخت و ساز ساختمان، دریافت اطلاعات مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و موارد دیگر.

 

 

رسانه منتخب برای دولت الکترونیک :

 

رسانه منتخب برای دولت الکترونیک فعلا اینترنت می‌باشد که از طریق رایانه‌های شخصی متصل به آن قابل بهره‌برداری است. ولی پیش بینی شده است که در 3 تا 5 سال آینده از کیوسکها و تلفن‌های همراه ویژه‌ای که بدین منظور طراحی و ساخته خواهند شد نیز استفاده گردد. اخیرا نسل اول تلفنهای همراه که قابلیت اتصال به اینترنت بی‌سیم را دارند به صورت انبوه به بازار عرضه شده است.

 

 عناصر ذينفع در دولت الكترونيك به قرار زيرند:

 

دي نفع: افراد و سازمان ها و گروههاي خاص كه به نحوي به طرح ها و برنامه هاي دولت علاقه مندند. مانند كار فرماياني كه مصوبات دولت در مورد حداقل حقوق كارگران، براي آنها از نظم كاري و حرفه اي داراي اهميت است.

مشتري: استفاده كنندگان از سرويس هاي دولتي مانند بازنشستگاني كه حقوق دريافت مي دارند و يا مراجعه كنندگان به كلينيك هاي دولتي.

شهروند: فردي با حقوق و مسووليتهاي تعريف شده و معين، اين حقوق شامل حق راي اظهار نظر و غيره

بنگاه: شركتهاي تجاري و خصوصي كه از يك سو با دولت و از سوي ديگر با مصرف كنندگان در ارتباطند. اين شركتها از زمان تاسيس براي ثبت و امور مالي و غيره با دولت و سازمانهاي مربوطه آن در ارتباطند همينطور پيمانكاران با دولت در تعاملند.

ويژگيهاي دولت الكترونيكي: يك دولت الكترونيكي خوب آن است كه پيوسته بتواند در دسترس همگان باشد و با روشي ساده ارائه خدمت نمايد. بعضي از مشخصه هاي دولت الكترونيك به شرح زير است:

استفاده آسان كاربران: يك دولت خوب بايد بتواند با بكارگيري ابزار مناسب سخت افزاري، نرم افزاري و ارتباطي خوب، به آساني ارتباط مردم را با دولت مركزي و سازمانها و نهادهاي اداري استاني، شهري و محلي برقرار نمايد.

در دسترس همگان باشد: بايد در منزل، محل كار، كارخانه، كتابخانه و خلاصه در هر محل و زمان در دسترس باشد.

حريم خصوصي و امن: بايد استانداردها به نحوي باشد كه حريم خصوصي و امنيت مردم تضمين شده باشد.

نوآور و با خروجي ملموس: بايد از جديدترين و پيشرفته ترين فناوري ها استفاده كند و مرتباً بروز باشد و سرعت  پاسخ رو به افزايش باشد.

تعاملي باشد: بايد نظر مردم در آن اثر داشته باشد، تا بخش هاي خصوصي و غيره به صورت دو طرفه بتوانند در جهت كيفيت خدمات دولتي هم انديشي كنند.

كم هزينه باشد: اين سيستم ها بايد به گونه اي برنامه ريزي شوند كه براي مردم كم هزينه و قابل استفاده براي همگان باشند.

انتقال فناوري با دقت انجام شود:  در مواقعي كه تغيير فناوري كه براي مردم در سيستم مي گذارد از انتقال سيستم قديم به جديد بايد با دقت انجام گيرد تا كاربر هنگام مواجهه با فناوري جديد دچار مشكل نگردد.

 

 اهداف دولت الكترونيك:

 

 هدف اصلي ارائه خدمات با كيفيت به همگان با قيمتي مناسب است. ايجاد محيط مناسب براي ارتقاي سطح زندگي كسب و كار، ايجاد محيط دسترسي بر خط به جاي نگهداشتن شهروندان در صف، ارتقاي كميت و كيفيت خدمات آژانس هاي دولتي،‌ افزايش توليد ناخالص داخلي و افزايش درآمدها، يكپارچگي كليه واحدهاي دولتي و صرفه جويي در هزينه. مقاصد دولت الكترونيك عبارتند از: ـ ارائه خدمات بهتر، به صورتي راحت و قابل اعتماد با صرف هزينه كمتر و كيفيت بالاتر، ـ تاثير مثبت در قيمت و كارآيي، ـ ارائه اطلاعات و خدمات بهتر و ارزانتر به استفاده كنندگان و ماليات دهندگان، ـ مشاركت بيشتر مردم در امور دولتي، ـ آسانتر كردن امكان مشاركت كساني كه تمايل دارند در كارها نقش داشته باشند.

ارائه و روشهاي مناسب براي اداره جامعه: حمايت از جامعه علمي از طريق ايجاد نوآوري و بازآفريني در بخش دولتي.

 ويژگيهاي دولت الكترونيك:

 

 

 كوچك بودن: دولت الكترونيك نبايد گستردگي بيش از حد داشته باشد، تا بتواند از اتلاف نيروي انساني و سرمايه جلوگيري كند، بنابراين بهتر است دولتهاي بزرگ به دولتهاي محلي كوچكتر تقسيم شوند.

اخلاقي بودن: دولت الكترونيكي بايد نسبت به فعاليت اجتماعي، اقتصادي و سياسي كه انجام مي دهد جوابگو باشد، بدين معني كه شهروندان بتوانند تا حد امكان از روند پيشرفت اين فعاليتها آگاه باشند.

مسووليت پذير بودن: دولت الكترونيك، بايد در صورت بروز مشكلاتي كه از فعاليت ناشي شده به مردم پاسخگو باشد.

شفاف بودن: دولت الكترونيكي، بايد از موضع شفافي در رابطه با امور شهروندان برخوردار باشد.

 

تاريخچه دولت الكترونيك :

 

روند ايجاد دولت الكترونيك بدين صورت بوده است كه در طول نيمه دوم دهه 1990، بخش خصوصی

آمریکامسئول خلق خدمات الکترونیکی شد. وجود فناوري وب ، به برانگيختن برخی اقدامات در شركتها منجر گشت ، و لذا نتايج خوب و قابل سنجشي از اين اقدامات حاصل شد. مهمتر از آن، اين بود كه كاركنان هرچه بيشتر اثربخش شدند به طوري كه در بازده كاري آنها افزايش قابل ملاحظه اي پديد آمد. براي مثال، در سال 1999، ميانگين بازده كاري هر ساعت فرد، پنج درصد افزايش پيدا كرد. لذا بدين طريق، بذرهاي كارايي به واسطه به كارگيري اين چنين فناوريها پاشيده شد و لذا فناوري وب به تغييراتي در شغل، شاغل و ارتباطات منجر شد .
زماني كه فناوري وب در اكثر بخشهاي خصوصي به كار گرفته شد، دولت از اين بابت عقب مانده بود. لذا توجه دولت به اين مسئله معطوف گشت كه ارائه خدمات به شهروندان به صورت الكترونيك بسيار ساده تر خواهدبود.
درنتيجه وينتون سرف (VINTON CERF) كه به عنوان يكي از پدربزرگهاي اينترنت مشهور است اين پيشنهاد را به رهبران دولتي داد كه «لطفاً از فناوري اطلاعات استفاده كنيد. اجازه دهيد كه خدماتتان، بيشتر دردسترس باشد. همچنين، هرگز از فناوري وب نهراسيد، اما همواره براي آن برنامه ريزي كنيد». لذا شهر گولدن به اين نياز استراتژيك پي برد و در ژوئيه 2001، برنامه ريزي استراتژيك براي دولت الكترونيك را تدوين كردند. به هــــرحال، بهــــره گيري از امكانات دولت الكترونيك مي تواند موجب ارائه بهتر خدمات دولتي به شهروندان شود و امكان استفاده و دسترسي برابر كليه شهروندان، تعامل اثربخش تر با طرفهاي درگير و غني سازي شهروندان را فراهم آورد و درمجموع، به ايجاد مديريت دولتي اثربخش تر منجر شود  .
به اين ترتيب، دولت الكترونيك، شيوه اي براي دولتها به منظور استفاده از فناوري اطلاعات و فناوريهاي جديد است كه به افراد تسهيلات لازم جهت دسترسي مناسب به اطلاعات و خدمات دولتي، اصلاح كيفيت آنها و ارائه فرصتهاي گسترده براي مشاركت در فـــــرايندها و نمادهاي مردم سالار مي دهد و مجموعه اي از كليه ارتباطات الكترونيك است كه بين دولت، شركتها و شهرونــــــدان رخ مي دهد.

 

 

توصيف ويژگي‌هاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات :

 

فناوري اطلاعات و ارتباطات، يك عرصة بزرگ فناوري است و خود از فناوري‌هاي متعدد و متنوع تشكيل شده است. توسعة اين فناوري شامل دو بخش توسعة كاربري و توسعة صنعت و فناوري مي‌باشد. حوزه كاربري فناوري اطلاعات و ارتباطات فرابخشي و گسترده است و بر كلية امور اجتماعي از قبيل آموزش، پژوهش، بهداشت، تجارت، صنعت، خدمات عمومي و ... تاثير دارد. فناوري اطلاعات و ارتباطات همچنين يك فناوري متحول كننده در حوزه هاي اقتصادي و اجتماعي دراستان هرمزگان  است.

فناوري اطلاعات و ارتباطات يك فناوري اجتماعي است و به صورت مستقيم با جامعه در ارتباط مي‌باشد و خود به وجود آورندة شرايط جديد اجتماعي است كه اصطلاحا به آن جامعه مجازي گويند. در جامعة جديد، اطلاعات و ارتباطات دارايي محسوب شده و مي‌توان به كمك آن سطح زندگي مردم و رفاه اجتماعي را ارتقا داد.

از سوي ديگر سرعت تحولات فناوري اطلاعات و ارتباطات در سطح جهان بسيار زياد است و شرايط خاص آن باعث شده تا محور توسعة اقتصادي- اجتماعي بسياري از كشورها باشد.

فناوري اطلاعات و ارتباطات بازار بسيار گسترده و رو به رشدي دارد و صنعت آن از ارزش افزودة بالايي برخوردار است. اين صنعت يك صنعت مبتني بر فكر و دانش‌بر(مغز افزار) است. بسياري از حوزه‌هاي صنعت فناوري اطلاعات و ارتباطات از قبيل نرم افزار و طراحي سخت‌افزار، به وسايل پيچيده و گران قيمت و خط توليد نياز ندارند.

اگر چه توسعه نيافتگي اطلاعاتي خود بر امنيت ملي تاثير منفي دارد، بايستي از عوامل تهديد كنندة امنيت ملي از قبيل شكاف ديجيتال، انفعال فرهنگي، مصرف زدگي و ... كه ناشي از توسعة نامناسب فناوري اطلاعات و ارتباطات هستند نيز اجتناب كرد.

توسعة فناوري اطلاعات و ارتباطات از يك ساختار منسجم شامل زيرساخت‌ها و كاربردهاي آن تشكيل مي‌شود. كليات اين ساختار به شكل زير است:

 

ساختار توسعة فناوري اطلاعات و ارتباطات كشور

 

زيرساخت‌هاي فني و ارتباطي

زيرساخت‌هاي امنيتي

زيرساخت‌هاي حقوقي

زيرساخت‌هاي تجاري

زيرساخت‌هاي اجتماعي و فرهنگي

كاربردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات

آموزش، پژوهش، توليد و خدمات پشتيبان فناوري اطلاعات و ارتباطات

كاربران

 

 

 

 

 

ادامه نوشته